Category Archives: Ιστορία-Πολιτισμός-Τοπία

Παρουσίαση του βιβλίου "Στρατιωτική Ιστορία της Βοιωτίας" του Ι. Πέππα στο Συνεδριακό Κέντρο Θήβας


ΤοΣάββατο 10 Δεκεμβρίου 2011 και ώρα 18.00, 
στο αμφιθέατρο του ΣυνεδριακούΚέντρου Θηβών (απέναντιαπό το Μουσείο)
θαγίνει η παρουσίαση του βιβλίου:
» Στρατιωτική Ιστορία της Βοιωτίας»

Χαιρετισμό θα απευθύνουν:
§  ΟΣεβασμιότατος μητροπολίτης Θηβών και Λεβαδείας 
    κ. Γεώργιος
§  ΟΔήμαρχος Θηβαίων κ. Νικολάου Σπυρίδων
§  Ο πρόεδροςτης Αεροπορικής Ακαδημίας Ελλάδος. 
    κ. Νόκας Νικόλαος
§  ΟΑντιπεριφερειάρχης κ. Μουλκιώτης Γεώργιος
§  Οπρόεδρος της Εταιρείας Βοιωτικών Μελετών 
   Δρ. Νικόλαος Κόλλιας….
Εισηγητές θα είναι:
§  Ηεκπαιδευτικός και συγγραφέας κυρία Βενετία Κατσιφή
§  Οστρατηγός. κ. Κάπρος Γεώργιος
§  Οεπίτιμος Α/ΓΕΕΘΑ ναύαρχος κ. Λυμπέρης Χρήστος.
Τη συζήτηση θα διευθύνει ο πρόεδρος της Ένωσης ΓεωργικώνΣυνεταιρισμών επαρχίας Θηβών κ. Πικάσης Μιχαήλ
Η εκδήλωση τελεί υπό την αιγίδα του Δήμου Θηβαίων
Παρακαλούμε όπως μας τιμήσετε με την παρουσία σας.
Advertisements

Επιστήμονες ερευνούν την αποξήρανση της Κωπαΐδας


Προσπαθούν να εξηγήσουν πώς πραγματοποιήθηκε τον 16ο π.Χ. αιώνα

Δημιούργησαν σήραγγες και καταβόθρες, κατόρθωσαν να μετακινήσουν δύο εκατομμύρια κυβικά μέτρα χώματος και εν τέλει μετέφεραν νερό σε απόσταση 2,5 χιλιομέτρων. Ολα αυτά τα απολύτως εφικτά σήμερα, τον 16ο π. Χ. αιώνα υπήρξαν απλώς ένα γιγάντιο έργο.

Τόπος της δράσης υπήρξε η Κωπαΐδα και αυτοί που μεγαλούργησαν επιτυγχάνοντας την αποξήρανσή της, οι Μινύες, που ήταν οι αρχαίοι κάτοικοι του Ορχομενού…

Αυτό το επίτευγμα της Μυκηναϊκής εποχής επιχειρούν σήμερα να διερευνήσουν οι επιστήμονες αναζητώντας τα μυστικά των προϊστορικών «μηχανικών» στην διαχείριση υδάτων. Οπως λέει η αρχαιολόγος Δρ Ελενα Κουντούρη, προϊσταμένη του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου «Ο άνθρωπος της εποχής εκείνης έπρεπε να υπερνικήσει τα φυσικά εμπόδια αλλά ταυτόχρονα να κάνει και τεχνικά έργα».

Επικεφαλής μεγάλης ομάδας επιστημόνων η κυρία Κουντούρη πραγματοποίησε το καλοκαίρι σε συνεργασία με τη Θ’ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων ποικίλες έρευνες, επιφανειακές και γεωφυσικές έρευνες καθώς και αρχαιολογικές τομές, προκειμένου να διερευνηθούν τα μυκηναϊκά αποστραγγιστικά έργα της Κωπαΐδας. Έτσι αποκαλύφθηκαν δύο μεγάλα αναχώματα που δείχνουν τις τεχνικές της εποχής: «Το βόρειο λειτουργούσε ως φράγμα ανάσχεσης και κατακράτησης υδάτων, ώστε στην άλλη πλευρά να παραμένουν τα εδάφη στεγνά και άρα πρόσφορα για καλλιέργεια. Το νότιο, το οποίο βρισκόταν σε αγροτικό δρόμο που ακολουθεί την πορεία των νερών, είχε κατασκευαστεί με κυκλώπειο σύστημα δόμησης. Το πλάτος των αναχωμάτων μάλιστα φθάνει στα σημεία πίεσης τα 30 μέτρα», λέει η ίδια.

Διευθετήσεις γαιών, αναχώματα, μετακινήσεις ογκολίθων, απομάκρυνση των χωμάτων, κατασκευές είναι μερικά από τα έργα που απαιτήθηκαν, τα οποία όμως «επ΄ ουδενί θα μπορούσαν να γίνουν», όπως επισημαίνει η αρχαιολόγος «χωρίς οργανωμένο σύστημα προμηθειών και κυρίως διοίκησης, δηλαδή χωρίς μία συγκεντρωτική και οργανωμένη εξουσία».

Πράγματι, εκείνη την εποχή ο Ορχομενός ήταν το μεγάλο διοικητικό κέντρο της περιοχής, που έχοντας στη δικαιοδοσία του την τεράστια λίμνη _περί τα 250.000-280.000 στρέμματα _ επιχείρησε το ακατόρθωτο: Να την αποξηράνει, να αρδεύσει τον κάμπο δημιουργώντας τεράστιες καλλιεργήσιμες εκτάσεις και να διοχετεύσει τα ύδατα στον κόλπο της Λάρυμνας και από εκεί στη θάλασσα. Για το σκοπό αυτό απαιτήθηκε η εκτροπή δύο ποταμών που την τροφοδοτούσαν (Βοιωτικός Κηφισός και Μέλας) προς τη θάλασσα καθώς και πολλών χειμάρρων.

Να σημειωθεί μάλιστα, ότι ειδικά ο Βοιωτικός Κηφισός έχει μεγάλη παραγωγή ως και σήμερα αφού τροφοδοτεί την Υλίκη με το 40% των ετήσιων υδάτων της.

Από την ισχυρή μυκηναϊκή ακρόπολη του Γλα εξάλλου (σε ένα χαμηλό βράχο σήμερα, που εξέχει κατά 20 _40 μέτρα στην πεδιάδα ενώ πριν από την αποξήρανση της λίμνης θα ήταν νησί) φαίνεται πως γινόταν η επίβλεψη του έργου και η αντιμετώπιση πιθανόν εχθρικών επιδρομών.

«… εξ Ακραιφνίου δε ιόντι ευθείαν επί λίμνην την Κηφισίδα _οι δε Κωπαΐδα ονομάζουσι την αυτήν _ ες δε την λίμνην ο τε ποταμός ο Κηφισός εκδίδωσιν αρχόμενος εκ Λιλαίας της Φωκέων και διαπλεύσαντί είσι Κώπαι», αναφέρει ο Παυσανίας στα «Βοιωτικά» του, πολλούς αιώνες φυσικά, αργότερα (2ος μ. Χ.). Γιατί στο μεταξύ το έργο είχε καταστραφεί. Σεισμοί, κοινωνικά και πολιτικά γεγονότα (ας μη ξεχνάμε πως ο Ορχομένος είχε αιώνιο αντίπαλό του τη Θήβα) είχαν ως αποτέλεσμα την καταστροφή και την εγκατάλειψη του έργου με αποτέλεσμα η Κωπαΐδα να πλημμυρίσει πάλι και να ξαναγίνει λίμνη μετά από το 1300 π. Χ.

Η έρευνα λοιπόν, που θα συνεχισθεί και τον επόμενο χρόνο σε συνεργασία με τους Ν. Πετρόχειλο, Ν. Λιάρο, Π. Αγγελίδη, Δ. Κουτσογιάννη, Ν. Μαμάση, Ν. Ζαρκαδούλα, ΑΛ. Καρκάνα, Κέλυ Κουζέλη και Α. Βοτ από το Πανεπιστήμιο του Μάιντζ αναμένεται να δώσει πολλές απαντήσεις σχετικά με καταπληκτικό αυτό έργο.

Η ιστορία της αρχαίας Αλιάρτου


από την εφημερίδα «Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ», Πέμπτη 4 Αυγούστου 2011
Από τον Oμηρο, τον Θουκυδίδη, τον Ξενοφώντα, τον Παυσανία, τον Λίβιο και άλλους αρχαίους συγγραφείς οι αναφορές στην Αλίαρτο δείχνουν τα επιτεύγματα αυτής της πόλης στη Βοιωτία. Ομως ποιος το περίμενε ότι πολύ κοντά από εκεί που ήταν κτισμένη η αρχαία Αλίαρτος, θα εντοπιζόταν αρχαία πηγή που παραπέμπει στην κρήνη Κισσούσα. Εκεί, δηλαδή, που οι νύμφες του Ελικώνα έλουζαν τον μικρό Διόνυσο.
Και όπως μας θυμίζει ο Πάρις Βαρβαρούσης, στην πηγή αυτή οι Αλιάρτιοι γιόρταζαν -σύμφωνα με τον Πλούταρχο-, τα «Θεοδαίσια» προς τιμήν του Διονύσου αλλά και τα «Προτέλεια» την παραμονή της γαμήλιας τελετής…
Οι περιηγητές του 19ου αι. αλλά και οι νεότεροι μελετητές δεν προσδιόριζαν ακριβώς τη θέση της, όμως ενδείξεις οδηγούν τους επιστήμονες σε πλαγιά του Ελικώνα όπου βρισκόταν η πόλη Ωκαλέα. Για να την επιλέξουν, άλλωστε, για τόσες εκδηλώσεις χαράς, πρέπει να βρισκόταν σε ειδυλλιακό περιβάλλον.
Εκεί, σε μια δύσβατη περιοχή, ο κ. Βαρβαρούσης -καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών- εντόπισε φρεάτιο με αύλακα περιτοιχισμένο από αρχαίους κατεργασμένους λίθους καθώς και τμήμα πήλινου αγωγού με λιγοστό νερό τους θερινούς μήνες. Το νερό αναβλύζει από τη βάση ογκόλιθου με εμφανή αλλοιωμένα ανάγλυφα, είναι «πεντακάθαρο, ελαφρύ και γλυκίζει» όπως σημειώνει, θυμίζοντας τους χαρακτηρισμούς του Πλούταρχου: «{Η κρήνη Κισσούσα} είχε χρώμα κρασιού, έλαμπε κι ήταν καθαρό και γλυκόπιοτο. Μ’ αυτό το νερό έλουσαν οι παραμάνες τον Διόνυσο μόλις γεννήθηκε».
Κοντά της βρέθηκαν όστρακα αγγείων που ήρθαν στην επιφάνεια ύστερα από γεωργικές εργασίες σε κοντινό αγρό, ενώ η περιοχή είναι γεμάτη από κισσούς, ένα από τα σύμβολα του Διονύσου.

Στην έκδοση «Η αρχαία Αλίαρτος – Ιστορία και Πολιτισμός» (εκδόσεις Παπαζήση) ο συγγραφέας που διδάσκει πολιτικές επιστήμες στο Πανεπιστήμιο και δεν είναι αρχαιολόγος, παρουσιάζει την ιστορία της περιοχής. Ενα βιβλίο για την αρχαία βοιωτική πόλη με πρόλογο του Βασίλη Αραβαντινού, διευθυντή Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων της Βοιωτίας

Βυζαντινός ναΐσκος στους Κήπους Αλιάρτου


Αρματοδρομίες προς τιμήν του Ποσειδώνα στην Ογχηστό της Αρχαίας Αλιάρτου


πατήστε στην εικόνα

Η διδασκαλία στο γυμνάσιο της αρχαίας Αλιάρτου


Μια δραματική ερωτική ιστορία στην αρχαία Αλίαρτο


Αριστόκλεια
Ο Πλούταρχος στο σύγγραμμά του θικ («ρωτικα διηγήσεις» 771E – 772C)  παρουσιάζει  ορισμένες ανθρώπινες ιστορίες από την αρχαιότητα γεμάτες συναίσθημα και ένταση, μεταξύ των οποίων και μια από την αρχαία Αλίαρτο. 
            ν λιάρτ τς Βοιωτίας, γράφει, υπήρχε μια εντυπωσιακή κοπέλα ξεχωριστής ομορφιάς ονόματι Αριστόκλεια, την οποία, όμως, διεκδικούσαν για σύζυγο δύο νεαροί μνηστήρες, ο Καλλισθένης από την Αλίαρτο (Καλλισθένης λιάρτιος) και ο Στράτων από τον Ορχομενό (Στράτων ρχομένιος)… 
            

 Ο Στράτων, που καταγόταν από μεγάλη και ευκατάστατη οικογένεια, γνωστή σε όλη τη Βοιωτία, ήταν βαθιά ερωτευμένος με την Αριστόκλεια, την οποία έτυχε να δει για πρώτη φορά στην πηγή Ερκύνη της Λιβαδειάς, όταν αυτή συμμετείχε ως κανηφόρος σε ιερή τελετή.


Ο  Αλιάρτιος Καλλισθένης φέρεται, όμως, να ήταν σε πλεονεκτικότερη θέση, αφού ήταν και συμπολίτης της και της ταίριαζε περισσότερο (προσήκων τ κόρ). Η διεκδίκηση της κοπέλας από τους δύο μνηστήρες εξελίχτηκε σε απροσδόκητη περιπέτεια με φοβερό τέλος.
            Η δραματική ιστορία παρουσιάζεται από τον Πλούταρχο ως πραγματικό γεγονός που έλαβε χώρα στην πηγή της Αλιάρτου  Κισσούσα, όπου κατά το έθιμο οι μνηστευμένες κόρες τελούσαν τα «προτέλεια», πρόσφεραν, δηλαδή, θυσίες στις Νύμφες του Ελικώνα (κατει τας Νύμφαις τ προτέλεια θύσουσα), τις οποίες θεωρούσαν ως προστάτριες του γάμου.
Ο Θεοφάνης, πατέρας της Αριστόκλειας, που προετοίμαζε τη γαμήλια τελετή, διαισθανόταν την ιδιαίτερη προτίμηση της κόρης του για τον Αλιάρτιο Καλλισθένη, αλλά δυσκολευόταν να πάρει θέση, γιατί δεν ήθελε να δυσαρεστήσει τον Ορχομένιο Στράτωνα που έδειχνε ανοιχτά  το ενδιαφέρον για την κόρη του, αλλά και τον φοβόταν σ’ ένα βαθμό επειδή ήταν αρκετά πλούσιος. Έτσι, αποφάσισε να απευθυνθεί στο Τροφώνιο, για να ζητήσει τη γνώμη του μαντείου (τ Τροφωνί πιτρέψαι), σχετικά με την επιλογή του γαμπρού. Ο Ορχομένιος νεαρός, όμως, θαμπωμένος από τα αισθήματα που έτρεφε στην Αριστόκλεια και επειδή θεωρούσε τον εαυτό του ανώτερο από τον Αλιάρτιο αντίζηλό του, πρότεινε στον πατέρα της κόρης, να κάνει την εκλογή η μελλόνυμφη με την ελπίδα ότι η ίδια θα ανταποκρινόταν στα αισθήματά του. 
            Τότε ο Θεοφάνης ρώτησε την κόρη του, μπροστά σε όλους, για την προτίμησή της. Η Αριστόκλεια έδειξε αμέσως τον Καλλισθένη για  μελλοντικό σύζυγό της ( δ τν Καλλισθένην προύκρινεν) και ο Στράτων, βαθιά πληγωμένος από την απόφαση αυτή, έσκυψε το κεφάλι και ντροπιασμένος έφυγε για τον Ορχομενό, χωρίς να πει λέξη. Μετά, όμως, από δυο μέρες πήγε πάλι στο σπίτι του Θεοφάνη, όπου βρισκόταν και ο Καλλισθένης, και τους ζήτησε, υποκρινόμενος, να παραμείνει φίλος τους. Ο Θεοφάνης ανακουφισμένος από την έκβαση, προσκάλεσε τον άτυχο Στράτωνα στο γαμήλιο γλέντι που επρόκειτο να ακολουθήσει σε λίγες ημέρες. 
            Την παραμονή του γάμου, η Αριστόκλεια πήγε με φίλες της στην κρήνη Κισσούσα, για να τελέσει την προκαταρκτική θυσία (προτέλεια), όπως συνηθιζόταν, προς τιμήν των Νυμφών. Η τελετή αυτή ήταν γνωστή και σε άλλες ελληνικές πόλεις, όπως αναφέρουν σχετικές πηγές (τι προτλεια ή προ τν γμων θέα).
            Ο Στράτων, όμως, ερωτευμένος ακόμα με την Αριστόκλεια,  δεν μπορούσε να δεχθεί ότι έχασε την αγαπημένη του και οργάνωσε την απαγωγή της. Με ομάδα φίλων του παραμόνευε στην κρήνη Κρισούσα, για να πιάσει την Αριστόκλεια, όταν θα πλησίαζε. Μόλις, όμως, ο μνηστήρας, πλέον, της νύμφης  Καλλισθένης, ενημερώθηκε για τις κινήσεις του αντιζήλου του, έσπευσε και αυτός με φίλους του, για να τη σώσει από τα χέρια των απαγωγέων. Ακολούθησε άγρια συμπλοκή και εκεί, πάνω στον καυγά, καθώς την τραβούσαν πότε ό ένας και πότε ο άλλος, η Αριστόκλεια έμεινε νεκρή στα χέρια τους, χωρίς να το καταλάβουν.  
Προτέλεια: Οι μνηστευμένες κόρες της Αλιάρτου τελούν την προκαταρκτική θυσία στις Νύμφες
            Ο Καλλισθένης, αντικρίζοντας τη θλιβερή εικόνα της άτυχης νύφης, πήρε τρομαγμένος το δρόμο για τα βουνά και δεν ξαναγύρισε ποτέ στην Αλίαρτο, ούτε έμαθε κανείς ποτέ για την τύχη του, ενώ ο βαρύτατα πληγωμένος Στράτων αυτοκτόνησε με μαχαίρι πάνω στο νεκρό σώμα της Αριστόκλειας (πικατέσφαξεν αυτν). 
            Στο σημείο αυτό ολοκληρώνεται και η αφήγηση του Πλουτάρχου, ο οποίος μας πρόσφερε μια ζωντανή εικόνα πάθους και έντασης της εποχής εκείνης.
             Δεν γνωρίζουμε, όμως, αν η ιστορία αυτή είναι πραγματική ή επινόηση του συγγραφέα. Η κρήνη Κισσούσα,  ωστόσο, στην οποία εξελίχθηκε η δραματική αυτή περιπέτεια, αναφέρεται και σε άλλο κείμενο του Πλουτάρχου (Λύσανδρος 28), όπου  κατά τη μάχη της Αλιάρτου (395 π.Χ.) είχαν κρυφθεί εκεί Θηβαίοι οπλίτες, για να αιφνιδιάσουν το Σπαρτιάτη στρατηγό Λύσανδρο, ο οποίος επιχείρησε να καταλάβει την οχυρωμένη με τείχη Αλίαρτο. Αλλά και τα ονόματα των πρωταγωνιστών της ιστορίας αυτής, ιδιαίτερα της Αριστόκλειας, απαντώνται συχνά σε διάφορες αρχαίες επιγραφές.
            Όλα αυτά τα  στοιχεία συνηγορούν υπέρ μιας πραγματικής ιστορίας την οποία ο Πλούταρχος θέλησε να ενσωματώσει στο σύγγραμμά του και με τον τρόπο αυτό να μας αφήσει μια πολύτιμη παρακαταθήκη σχετικά με συγκινητικές πτυχές της ζωής απλών ανθρώπων της Βοιωτίας. Αλλά και αν, ακόμα, εκλάβουμε ότι η ιστορία αυτή ήταν έμπνευση του συγγραφέα, τούτο φανερώνει μια μορφή κύρους και αναγνώρισης των παραδόσεων και εθίμων που είχαν αναπτύξει τοπικές βοιωτικές κοινωνίες σε βασικούς τομείς της ζωής (γάμος, εορτές). 
            Ο σεβασμός στη γυναίκα, όπως αναδεικνύεται στο πρόσωπο της Αλιάρτισας κόρης, ιδιαίτερα, από πλευράς πατέρα, παραπέμπει σ’ ένα υψηλό σύστημα αξιών και έναν αναπτυγμένο κοινωνικό πολιτισμό στην αρχαία Βοιωτία που ξεπερνά, ακόμα, αρκετές κοινωνίες των ημερών μας.
            Τέλος, μπορούμε να υπογραμμίσουμε και ορισμένες σημειολογικές ερμηνείες για τις εικόνες και αντιλήψεις που είχαν μείνει στην παράδοση της εποχής εκείνης, όπως π.χ. ο πλούσιος Ορχομένιος νεαρός από αρχοντική οικογένεια, που παραπέμπει στο μεγάλο πολιτιστικό κέντρο της Βοιωτίας τον Ορχομενό. Επίσης, η όμορφη Αλιάρτισα κόρη και η κρήνη Κισσούσα με τα «προτέλεια» εκφράζει την τοπογραφική ομορφιά και τη μεγάλη και συναρπαστική ιστορία της αρχαίας Αλιάρτου, κτισμένη σε μικρό λόφο ανάμεσα στην Κωπαΐδα και τις καταπράσινες πλαγιές του Ελικώνα με τις πολυάριθμες πηγές του. Αλλά και η Λιβαδειά προβάλλεται με το Τροφώνιο και τις ιερές τελετές, στις οποίες συμμετείχαν και κόρες από γειτονικές πόλεις ως μια αρχόντισσα της Βοιωτίας.

Πάρις Βαρβαρούσης – Πανεπιστήμιο Αθηνών

ΤΟ ΠΟΔΗΛΑΤΟ ΣΤΗΝ ΑΛΙΑΡΤΟ ΤΙΣ ΔΕΚΑΕΤΙΕΣ ’50-’60 (φωτογραφίες)


<br><br>&nbsp;(
πατήστε στο «Fullscreen»
Από το φωτογραφικό αρχείο του Σίμου Ηλία

Εικόνες πολιτισμού της Αλιάρτου -τότε και τώρα-


Δείτε στη συνέχεια το αφιέρωμα…

ΔΗΜΟΣ ΑΛΙΑΡΤΟΥ – Ο ΚΑΤΑΡΡΑΚΤΗΣ ΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ


Περισσότερες πληροφορίες και βίντεο στην ιστοσελίδα viotiashop.gr
Αρέσει σε %d bloggers: